27 april 2013: LVSV – LVV Lenteconferentie ‘Welvaartsstaat, vaarwel?’

Jan DenysPolitiek debatMarc De VosVerslag door Michiel Rogiers, voorzitter LVSV Nationaal 2011-2013

Na de succesvolle voorjaarsconferentie met onder andere Guy Verhofstadt en Olli Rehn op 17 maart 2012 besloten het LVV en het LVSV nogmaals de handen in elkaar te slaan om een minstens even vruchtbare studiedag als vorig jaar te organiseren. Op 27 april 2013 werd het geen duplicaat, noch afkooksel. De samenstelling van de formule was dezelfde als vorig jaar, de uitkomst werd een conferentie gekenmerkt door inhoudelijk sterke en interessante analyses over één van de meest prangende onderwerpen van deze tijd: de toekomst van de welvaartsstaat.

“Welvaartsstaat, vaarwel?” is geen lukraak gekozen titel, ze draagt in haar de vraag of de welvaartsstaat zoals we die nu kennen nog van deze tijd is en überhaupt te financieren valt. Op de conferentie werd de welvaartsstaat dus in vraag gesteld. En terecht. Geen taboes, noch dogma’s. Dat is het ware liberalisme. Alles in vraag durven stellen. Wie geen aandacht besteedt aan het opstellen van een reddingsplan voor wanneer de boot zinkt, zal niet genoeg hebben aan het geniale idee van het moment zelf. Verdrinken zal het lot wezen. Had men maar aan een reddingsplan gedacht. Of zoals Macchiavelli schreef: het klassieke gebrek van de mens is dat hij het onweer niet ziet aankomen, zolang het nog mooi weer is. Waaghalzen die de welvaartsstaat in vraag durven te stellen worden al snel gebrandmerkt als extreme egoïsten. Nochtans moeten we met z’n allen constateren dat er sociale problemen zijn.

Continue reading: zie onder de foto’s
Prof. Dr. Bea CantillonProf. Erik SchokkaertGuy Tegenbos

Niettegenstaande de torenhoge Belgische belastingen en gigantische uitgaven voor de sociale zekerheid op de overheidsbegroting, blijken vele mensen in de armoede te verzeilen. Als de welvaartsstaat afbrokkelt en het moeilijk heeft, dan is kritiek hebben op het huidige systeem geen symbool van egoïsme, maar net van ware solidariteit. Het resultaat van een optelsom van de beste bedoelingen in de wereld in combinatie met slechte incentives via de verkeerde instituties kan een ware verschrikking zijn. De intenties van de vaandeldragers van de welvaartsstaat zijn irrelevant ten opzichte van de uitkomst van het beleid. De huidige inefficiënte allocatie van belastinggelden naar vaak zelfverklaarde hulpbehoevenden is in vele gevallen een sponsoring van de marginaliteit. Het zijn inderdaad onze afschrikwekkende belastingen en onze hallucinant hoge loonlasten die onze economie vacuüm hebben gezogen. Onze Europese “welvaartscultuur” staat op de helling, en als dit zo blijft zal Griekenland niet het enige Europese land zijn dat deze eeuw kapot gespeculeerd wordt.

Dit zijn argumenten die kunnen leiden tot frustratie en de drang om ons sociaal stelsel te vervangen door het mechanisme van vraag en aanbod. Is horizontale solidariteit vaak slechts folklore? Hoe betalen we de pensioenen? Moeten pensioenen überhaupt door de overheid betaald worden? Wat met het Matteüs-effect? Zal een daling van de sociale zekerheidsuitgaven een sociaal bloedbad creëren? Waarom nog bijdragen als men niets terugkrijgt of wat men krijgt ondermaats is? Het in vraag stellen van de welvaartsstaat in haar huidige vorm is een daad van intellectuele eerlijkheid.

Bovenstaande vragen en problemen werden uitgebreid bediscussieerd in een politiek debat met Alexander De Croo (Open VLD), Karin Temmerman (Sp.a) en Wouter De Vriendt (Groen) en een academisch debat met Prof. Marc De Vos en Prof. Bea Cantillon. Diepere analyses werden aangeboden in lezingen door Prof. Erik Schokkaert (KULeuven) en Jan Denys (Randstad). Na een lange werkweek is het niet zo evident om mensen een 6e dag op rij te laten genieten van een vroege, stralende, opkomende ochtendzon. Toch waren er ruim 70 mensen present om deel te nemen aan een discussie over de toekomst van ons allen. Vele LVSV’ers bleken op jonge leeftijd reeds geïnteresseerd in hoe de toekomst van hun oude dag eruit kan zien. De intergenerationele solidariteit staat op de helling. De interesse van menig LVSV’er was dan ook niet verwonderlijk, want het is misschien net deze generatie die zal mogen opdraaien voor het wanbeleid, de spildrift en decadentie van de voorbije 40 jaar. Het zijn misschien zij die genoodzaakt zullen zijn om oplossingen aan te bieden. Beter vroeg beginnen dus met het verwerven van inzicht in de organisatorische complexiteit van onze welvaartsstaat.

Na een korte inleiding van LVV-voorzitter Clair Ysebaert kruisten drie politici de degens tijdens het eerste debat: Karin Temmerman(sp.a), Wouter Devriendt (Groen!) en Alexander De Croo (Open VLD). Het debat werd gemodereerd door De Standaard- journalist Guy Tegenbos. Zoals wel vaker het geval is bij debatten tussen politici werden er weinig uitgesproken standpunten ingenomen. De heer De Croo kwam inhoudelijk sterk voor de dag. Toch was het zo dat Temmerman en De Croo, als coalitiepartners met handen en voeten aan elkaar gebonden, elkaar spaarden. Dit gaf De Vriendt de kans om het sterkst uit het debat te komen en het meest liberale standpunt in te nemen wanneer hij pleitte voor een significante loonlastenverlaging. Hij bleef wel op de vlakte hoe deze loonlastenverlaging moest gefinancierd worden. Uit het debat viel ook nog te onthouden dat geen van de deelnemers voorstander is van een vlaktaks.

Tijdens het tweede debat discussieerden twee academici over de welvaartsstaat: prof. Bea Cantillon (Centrum voor Sociaal Beleid/ UA) en prof. Marc De Vos (UGent/VUB/Itinera). Moderator was opnieuw Guy Tegenbos. Beide academici verschilden weinig van mening en waren opvallend optimistisch over de toekomst van de welvaartsstaat. Toch benadrukte professor De Vos het probleem van de tanende intergenerationele solidariteit veroorzaakt door de gevolgen van het repartitiestelsel. De dramatische vergrijzing plaatst de federale regering voor een dubbele pensioenuitdaging. Zij moet niet alleen het bestaande systeem redden voor de generaties die erin vastzitten, de regering moet tevens een herhaling van het rampscenario vermijden voor toekomstige generaties. Hij pleit hierbij, zoals professor De Vos reeds vele malen in het verleden deed, voor een kapitalisatiestelsel. Dit systeem dient zowel de pensioenen als de Belgische economie, gezien pensioenfondsen investeringskapitaal voor de economie genereren. Via deze pensioenfondsen betalen gepensioneerden onrechtstreeks de lonen mee van de werkende generatie, wat veel gezonder is dan waarvoor het repartitiestelsel staat. In dit laatste systeem financiert de werkende generatie niet alleen zichzelf maar ook de gepensioneerden, wat onhoudbaar is gezien de slinkende jongere generatie, de al torenhoge belastingen en het fenomeen van de vergrijzing.

Vervolgens stonden er twee lezingen op het programma. Tijdens de eerste lezing gaf professor Erik Schokkaert (KU Leuven) wat meer duiding over het concept welvaartsstaat, met specifieke nadruk op de ziekteverzekering. Professor Schokkaert gaf vier belangrijke elementen die volgens hem meer moeten benadrukt worden in het debat over de gezondheidszorg : versterk het verzekeringselement, maak solidariteit meer transparant, onderschat het belang niet van reciprociteit en verval niet in cijferfetisjisme, waarbij de groeinorm van 4,5% in de Belgische ziekteverzekering als voorbeeld werd genomen. Met deze laatste bemerking legde hij –waarschijnlijk onbedoeld-  even de vinger op de wonde in het denken van menig politicus die meestal voorstander is van deze groeinorm. In een verouderende en meer ontwikkelde samenleving zal de vraag naar gezondheidszorg echter blijven stijgen en is het niet onlogisch dat de gezondheidszorg groeit. Een groeinorm opleggen in de gezondheidszorg is een vorm van planeconomie, die ingaat tegen alle realiteit.

Tijdens de laatste lezing gaf Jan Denys (Randstad) wat toelichting over de werkloosheidsverzekering en de arbeidsmarkt in het algemeen.  Hij benadrukte dat er duidelijk regionale verschillen zijn op de Belgische arbeidsmarkt. Wallonië en Brussel behoren tot de slechtste regio’s in Europa, maar ook Vlaanderen behoort eigenlijk slechts tot de Europese middenmoot wat betreft arbeidsmarktkwaliteit. Daarom is er meer nood aan flexibele arbeidsmarkten. Eén van de zwakke punten van de Belgische arbeidsmarkt is de lage tewerkstellingsgraad van 50-plussers en de lage aanwervinggraad van deze 50-plussers. Het Belgische systeem van anciënniteit zit hier voor veel tussen. Ook is de jongerenwerkloosheid een groot probleem. Denys sloot, niet geheel onverwacht gelet op zijn positie bij Randstad, af met een pleidooi voor meer interim-arbeid.

In mijn slotwoord bedankte ik LVV-voorzitter Clair Ysebaert, Franc Bogovic, Bavo De Mol, Filip De Clercq, Luc Pareyn en de andere mensen van het Liberaal Archief voor hun uitmuntende hulp bij de organisatie van de lenteconferentie. Vooraleer de leerrijke ochtend werd afgesloten met een receptie, benadrukte ik om meer aandacht te besteden aan de grondbeginselen en de kracht van de vrije markt. We zijn hiertoe genoodzaakt gezien de vergevorderde expansiedrang van de Belgische overheid. Een te groot overheidsbeslag en een staatsschuld van 100% van het BBP zijn onhoudbaar, zeker wanneer we de goede levenskwaliteit van de voorbije jaren wensen te behouden. There is no such thing as a free lunch. Blijkbaar kan men enkel aan structurele hervormingen doen wanneer het geld echt op is, getuige de situatie in Zuid-Europa. Hoe lang zal men nog wachten? Een antwoord op het welvaartsvraagstuk geven is aartsmoeilijk, maar uitdagend. Op deze lenteconferentie bleek dat er nood is aan meer liberalisme om zoveel mogelijk welvaart voor zoveel mogelijk burgers te genereren. Minder centen voor de staat, meer centen voor u. Francis Fukuyama schreef zijn magnum opus veel te vroeg. De strijd om de vrijheid is verre van gestreden. Een recent overleden Brits politica zei het ooit als volgt: You may have to fight a battle more than once to win it. Liberaal land, gelukkig land.

 

Michiel Rogiers
Voorzitter LVSV 2011-2013
Liberaal Vlaams StudentenVerbond
Michiel Rogiers op de Lenteconferentie

Enkele sfeerbeelden:

Clair Ysebaert
Openingswoordje door Clair Ysebaert, voorzitter LVV.

Panel Politiek debat
Het politiek debat met Alexander De Croo, Karin Temmerman en Wouter De Vriendt

Guy Tegenbos
Moderator Guy Tegenbos.

Prof. Dr. Marc De Vos en Prof. Dr. bea Cantillon
Academisch debat tussen Prof. Dr. Bea Cantillon en Prof. Dr. Marc De Vos.

Prof. Erik Schokkaert
Lezing van Prof. Erik Schokkaert.

Jan Denys
Lezing van Jan Denys (Randstad).

Politiek debat
Het aandachtige publiek bij het politiek debat.

Comments are closed.